Comparative Analysis of the Concept of

Saeedi, Hessam

Comparative Analysis of the Concept of "Right to Social Dignity" in Islamic Jurisprudence and Social Justice Theories

Document Type : Original Article

Author

Hessam Saeedi

Department of Law, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran

Abstract

In the present era, when social justice has become one of the fundamental concerns of societies, re-examining legal concepts with a comparative approach has become an undeniable necessity; one of these concepts is the "right to social dignity", which has a special place in both Islamic jurisprudence and modern theories of social justice. With the aim of comparative examination of this concept, the present study attempts to explain its foundations, conceptual structure, and implementation consequences in two different intellectual systems using a descriptive-analytical method and a comparative approach. In the Islamic jurisprudence section, reliable Shiite and Sunni sources are examined, and in the social justice theories section, the opinions of thinkers such as John Rawls, Michael Walzer, and Robert Nozick are analyzed. The findings of the study show that Islamic jurisprudence, emphasizing the inherent dignity of man, considers social dignity to be a divine, fixed, and inalienable right, the preservation of which is entrusted to the individual and society through moral and legal duties; While social justice theories consider dignity to be a relative matter arising from social structures, distribution of resources, and equality of opportunity, and consider its realization to be dependent on legal institutions and public policies. The conclusion of the research indicates that combining the moral and divine elements of Islamic jurisprudence with the institutional mechanisms of modern theories can pave the way for the development of a more comprehensive legal system in Islamic societies that is both loyal to human dignity and pays attention to structural justice.

Keywords

Social dignity

Islamic jurisprudence

social justice

human dignity

fundamental rights

theories of justice

الف):منابع فارسی و عربی
- ابن‌ابی‌الحدید، عبدالحمید. (۱۳۸۰). شرح نهج‌البلاغه، جلد هفدهم. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
- ابن‌عربی، محیی‌الدین. (۱۴۰۹ق). الفتوحات المکیه، جلد دوم. بیروت: دار صادر.
- احمد نراقی، محمدمهدی. (۱۳۷۴). جامع‌السعادات، جلد اول. قم: دارالکتب الاسلامیه.
- جاوید، محمدجواد و رحیمیان، جمال. (۱۴۰۴). «تحلیل عدالت اجتماعی به مثابه اصل حقوقی بنیادین در حکومت اسلامی»، مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق، دانشگاه تهران.
- جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۲). کرامت انسان در قرآن. قم: مرکز نشر اسراء.
- جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۹۰). کرامت انسان در اسلام. قم: نشر اسراء.
- حر عاملی، محمد بن حسن. (۱۴۰۹ق). وسائل‌الشیعه، جلد هشتم. قم: مؤسسه آل‌البیت.
- خمینی، روح‌الله. (۱۳۷۹). تحریرالوسیله، جلد دوم. قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- رالز، جان. (۱۳۸۳). نظریه‌ای در باب عدالت. ترجمه حمید عضدانلو. تهران: نشر مرکز.
- زحیلی، وهبه. (۱۴۲۷ق). الفقه الاسلامی و ادلته، جلد چهارم. دمشق: دارالفکر.
- زرکشی، بدرالدین. (بی‌تا). البحر المحیط فی اصول الفقه، جلد ششم. قاهره: دارالکتب.
- سبحانی، جعفر. (۱۴۳۰ق). الفقه الاسلامی و ادلته. قم: مؤسسه امام صادق(ع).
- سبزواری، ملا احمد. (۱۳۸۲). معراج‌السعاده. تهران: انتشارات فراهانی.
- سن، آمارتیا. (۱۳۸۳). توسعه به‌مثابه آزادی. ترجمه وحید محمودی. تهران: نشر نی.
- سیستانی، علی. (۱۴۲۶ق). منهاج الصالحین. نجف: دارالاعلام.
- صدر، محمدباقر. (۱۴۰۵ق). الأسس المنطقیة للاستقراء. قم: دارالتعارف.
- طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۷۴). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
- طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۷۴). تفسیر المیزان، جلد سیزدهم. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
- فریزر، نانسی. (۱۳۸۲). «عدالت اجتماعی در عصر سیاست هویتی». در: فریزر و هونت، بازتوزیع یا بازشناسی؟ ترجمه مراد فرهادپور. تهران: نشر طرح نو.
- فریزر، نانسی. (۱۳۹۰). مقیاس‌های عدالت: بازاندیشی فضاهای سیاسی در جهان جهانی‌شده. ترجمه حسینعلی نوذری. تهران: نشر نی.
- فوزی، یحیی و مرادی، روح‌الله. (۱۳۸۹). «بررسی تطبیقی نظریه عدالت اجتماعی در اسلام و غرب»، نشریه متین، شماره ۴۸.
- مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحارالأنوار، جلد هفتاد و پنجم. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
- محقق داماد، سید مصطفی. (۱۳۸۵). قاعده لا ضرر در فقه امامیه. تهران: نشر مرکز.
- محقق داماد، سید مصطفی. (۱۳۹۳). فقه و حقوق حیثیت انسان. تهران: نشر مرکز.
- مطهری، مرتضی. (۱۳۵۷). عدالت اجتماعی در اسلام. تهران: صدرا.
- مطهری، مرتضی. (۱۳۸۷). مجموعه آثار، ج۲۴: اخلاق اسلامی. تهران: صدرا.
- نوری، حسین. (۱۴۰۸ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، جلد دوازدهم. قم: مؤسسه آل‌البیت.
- رضی، سید(۱۳۸۲)نهج‌البلاغه، نامه ۵۳، ترجمه محمد دشتی. قم: نشر معارف.
- واعظی، سید احمد. (۱۳۸۳). «عدالت اجتماعی و مسائل آن»، فصلنامه قبسات، شماره ۳۳.
ب):منابع لاتین
- Anderson، Elizabeth. (1999). “What is the Point of Equality?” Ethics، 109(2).
- Benhabib، Seyla. (1992). Situating the Self: Gender، Community and Postmodernism in Contemporary Ethics. Routledge.
- Bourdieu، Pierre. (1984). Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste. Harvard University Press.
- Couldry، Nick. (2012). Media، Society، World: Social Theory and Digital Media Practice. Polity Press.
- Fraser، Nancy، & Honneth، Axel. (2003). Redistribution or Recognition? A Political-Philosophical Exchange. Verso.
- Fraser، Nancy. (2003). “Social Justice in the Age of Identity Politics: Redistribution، Recognition، and Participation.” In Fraser & Honneth، Redistribution or Recognition? Verso.
- Fraser، Nancy. (2008). Scales of Justice: Reimagining Political Space in a Globalizing World. Polity Press.
- Goffman، Erving. (1963). Stigma: Notes on the Management of Spoiled Identity. Prentice-Hall.
- Honneth، Axel. (1995). The Struggle for Recognition: The Moral Grammar of Social Conflicts. Polity Press.
- Kant، Immanuel. (1785/1997). Groundwork of the Metaphysics of Morals. Cambridge University Press.
- Rawls، John. (1971). A Theory of Justice. Harvard University Press.
- Rawls، John. (1993). Political Liberalism. Columbia University Press.
- Rawls، John. (2001). Justice as Fairness: A Restatement. Harvard University Press.
- Sen، Amartya. (2009). The Idea of Justice. Harvard University Press.
- Taylor، Charles. (1994). Multiculturalism: Examining the Politics of Recognition. Princeton University Press